به گزارش خبرنگار حادثه ایلام؛ رانندگی فعالیتی مستمر و نیازمند تمرکز کامل است؛ فعالیتی که در آن حتی چند ثانیه انحراف توجه میتواند فرصت تشخیص خطر و واکنش بهموقع را از راننده بگیرد. با این حال، برخی رفتارهای روزمره مانند استفاده از تلفن همراه، غذا خوردن، نوشیدن، سیگار کشیدن و جستوجوی وسایل داخل خودرو همچنان در میان بخشی از رانندگان مشاهده میشود؛ رفتارهایی که گاه به دلیل تکرار، عادی تلقی میشوند، اما میتوانند زمینهساز حوادث جبرانناپذیر باشند.
حواسپرتی راننده یکی از موضوعات مهم در ایمنی ترافیک است؛ زیرا کنترل خودرو تنها به مهارت رانندگی و رعایت سرعت مجاز محدود نمیشود، بلکه راننده باید در تمام طول مسیر وضعیت جاده، فاصله با خودروهای دیگر، علائم راهنمایی و رانندگی، عابران پیاده و تغییرات ناگهانی ترافیک را زیر نظر داشته باشد.
در چنین شرایطی، هر فعالیتی که بخشی از توجه راننده را به خود اختصاص دهد، میتواند توانایی او برای تشخیص موقعیتهای خطرناک را کاهش دهد.
استفاده از تلفن همراه یکی از آشکارترین نمونههای این رفتار است. پاسخ دادن به تماس، خواندن پیامک، بررسی شبکههای اجتماعی و حتی تغییر مقصد در مسیریاب، ممکن است راننده را برای لحظاتی از شرایط مسیر غافل کند.
خطر این رفتار زمانی بیشتر میشود که راننده تصور کند انجام یک کار کوتاه، تأثیر قابلتوجهی بر کنترل خودرو ندارد؛ درحالیکه در همین فاصله ممکن است خودروی جلویی ترمز کند، مانعی وارد مسیر شود یا عابری از عرض خیابان عبور کند.
تلفن همراه تنها عامل حواسپرتی نیست
حواسپرتی پشت فرمان صرفاً به استفاده از تلفن همراه محدود نمیشود. خوردن و آشامیدن، استعمال دخانیات، تنظیم سیستم صوتی، برداشتن اشیای افتاده روی کف خودرو و جستوجوی وسایل داخل داشبورد نیز میتوانند تمرکز راننده را کاهش دهند.
در همین زمینه، رئیس پلیس ترافیک شهری راهور فراجا در اظهاراتی در ۲۴ اردیبهشت ۱۴۰۵، نسبت به رفتارهای حواسپرتکننده رانندگان هشدار داده و استفاده از تلفن همراه، خوردن و آشامیدن و استعمال دخانیات هنگام رانندگی را از جمله رفتارهای خطرناک برشمرده است.
این هشدار بیانگر آن است که ایمنی رانندگی تنها با پرهیز از تخلفات آشکاری مانند سرعت غیرمجاز و سبقت غیرمجاز تأمین نمیشود، بلکه کنترل رفتارهای بهظاهر ساده و روزمره نیز اهمیت دارد.
حواسپرتی راننده را میتوان در سه گروه دیداری، دستی و ذهنی دستهبندی کرد. در حواسپرتی دیداری، چشم راننده از مسیر منحرف میشود؛ در حواسپرتی دستی، یک یا هر دو دست از کنترل فرمان خارج میشوند و در حواسپرتی ذهنی، تمرکز فکری راننده به موضوعی غیر از رانندگی اختصاص پیدا میکند.
ارسال پیام هنگام رانندگی نمونهای از رفتاری است که میتواند هر سه نوع حواسپرتی را بهصورت همزمان ایجاد کند.
خستگی و خوابآلودگی؛ تهدید پنهان در جادههای ایلام
در کنار حواسپرتی ناشی از فعالیتهای جانبی، خستگی و خوابآلودگی نیز از عوامل مهم کاهش هوشیاری رانندگان به شمار میروند. رانندگی پس از ساعات طولانی کار، کمبود خواب، حرکت در ساعات پایانی شب و اصرار بر ادامه مسیر با وجود احساس خستگی، میتواند قدرت تصمیمگیری و سرعت واکنش راننده را تحت تأثیر قرار دهد.
در همین ارتباط، سرهنگ ایرج مظفری، رئیس پلیس راه استان ایلام، در ۱۳ مرداد ۱۴۰۵ درباره خطر خستگی و خوابآلودگی رانندگان هشدار داده و توصیه کرده است رانندگان پس از هر دو ساعت رانندگی، دستکم ۱۵ دقیقه استراحت کنند.
این توصیه برای رانندگانی که مسیرهای طولانی برونشهری را طی میکنند اهمیت ویژهای دارد؛ چراکه ادامه رانندگی در شرایط خستگی میتواند احتمال بروز خطا را افزایش دهد.
برخی رانندگان برای رسیدن سریعتر به مقصد، از توقف و استراحت صرفنظر میکنند؛ درحالیکه توقف در محل امن و تجدید قوا، بخشی از مسئولیتپذیری در رانندگی است و نباید اتلاف وقت تلقی شود.
ایلام و ضرورت تقویت فرهنگ رانندگی ایمن
در استان ایلام، شرایط محورهای ارتباطی، مسیرهای کوهستانی و تردد میان شهرستانها، توجه به هوشیاری و تمرکز رانندگان را به ضرورتی جدی تبدیل کرده است.
رانندگی در محورهای برونشهری نیازمند توجه مستمر به وضعیت جاده، پیچها، شیب مسیر، فاصله طولی و شرایط ترافیکی است. در چنین شرایطی، حواسپرتی حتی برای مدت کوتاه میتواند فرصت واکنش مناسب را از راننده بگیرد.
از سوی دیگر، کاهش حوادث رانندگی صرفاً با اعمال قانون و برخورد با متخلفان محقق نمیشود. آموزش مستمر، اطلاعرسانی عمومی، اصلاح رفتارهای پرخطر و افزایش حساسیت جامعه نسبت به پیامدهای بیتوجهی پشت فرمان نیز باید مورد توجه قرار گیرد.
خانوادهها، سرنشینان خودرو، رسانهها و دستگاههای مسئول هرکدام در شکلگیری فرهنگ رانندگی ایمن نقش دارند. سرنشینان نباید با درخواستهای غیرضروری تمرکز راننده را برهم بزنند و رانندگان نیز باید پیش از آغاز حرکت، تماسهای ضروری خود را انجام دهند، مسیر را مشخص کنند و وسایل موردنیاز را در دسترس قرار دهند.
همچنین لازم است پلیس راه و پلیس راهور با استمرار آموزشهای ترافیکی، اطلاعرسانی درباره رفتارهای پرخطر و نظارت بر اجرای قوانین، سهم بیشتری در پیشگیری از حوادث ناشی از بیتوجهی ایفا کنند.
جاده جای انجام کارهای شخصی نیست
واقعیت این است که بسیاری از رفتارهای خطرناک پشت فرمان، نه از ناآگاهی کامل، بلکه از عادی شدن اشتباهات روزمره ناشی میشوند. رانندهای که برای پاسخ دادن به یک پیام چند ثانیه چشم از مسیر برمیدارد یا برای خوردن غذا کنترل خودرو را با یک دست ادامه میدهد، ممکن است تصور کند اتفاق خاصی رخ نخواهد داد؛ اما ایمنی جاده بر پایه احتمال و خوششانسی بنا نمیشود.
پیشگیری از حوادث رانندگی نیازمند تغییر همین نگرش است؛ اینکه راننده بداند هر لحظه بیتوجهی میتواند جان خود، سرنشینان و دیگر کاربران جاده را در معرض خطر قرار دهد.
هیچ تماس تلفنی، پیامک، وعده غذایی یا عجلهای ارزش به خطر انداختن جان انسانها را ندارد. جاده به تمرکز نیاز دارد و چند ثانیه غفلت میتواند بهای سنگینی برای چندین خانواده داشته باشد.
رانندگی ایمن از لحظهای آغاز میشود که راننده تصمیم میگیرد تمام توجه خود را به جاده بسپارد.
چند ثانیه بیتوجهی؛ جاده در کمین حادثه
از پاسخ به یک پیام تلفنی تا خوردن چند لقمه غذا؛ حواسپرتی پشت فرمان به رفتاری عادی اما خطرناک تبدیل شده است؛ رفتاری که میتواند در چند ثانیه، یک سفر معمولی را به حادثهای تلخ تبدیل کند.
رانندگی فعالیتی مستمر و نیازمند تمرکز، هوشیاری و تصمیمگیری بهموقع است؛ با این حال، برخی رانندگان هنگام حرکت، تلفن همراه خود را بررسی میکنند، به تماسها پاسخ میدهند، غذا میخورند یا برای برداشتن وسایل، چشم و دست خود را از مسیر و فرمان منحرف میکنند؛ رفتارهایی که اگرچه گاهی ساده و کماهمیت به نظر میرسند، میتوانند زمینهساز حوادث جبرانناپذیر باشند.
حواسپرتی راننده تنها به معنای برداشتن چشم از جاده نیست، بلکه هر عاملی که تمرکز ذهنی یا کنترل فیزیکی خودرو را مختل کند، میتواند ایمنی تردد را تحت تأثیر قرار دهد. در شرایطی که راننده باید بهطور همزمان وضعیت مسیر، سرعت خودرو، فاصله طولی، علائم راهنمایی و رانندگی و رفتار سایر کاربران جاده را کنترل کند، انجام فعالیتهای جانبی فرصت واکنش مناسب در برابر خطرات احتمالی را کاهش میدهد.
تلفن همراه؛ عامل خاموش حوادث رانندگی
استفاده از تلفن همراه یکی از مهمترین مصادیق حواسپرتی هنگام رانندگی است. پاسخ دادن به تماس، خواندن پیامک، بررسی شبکههای اجتماعی، ارسال پیامهای کاری و حتی تغییر مقصد در مسیریاب میتواند بخشی از توجه راننده را از مسیر منحرف کند.
برخی رانندگان تصور میکنند پاسخ دادن به یک پیام کوتاه یا نگاه کردن چندثانیهای به نمایشگر تلفن همراه تأثیر چندانی بر رانندگی ندارد؛ درحالیکه همین زمان کوتاه ممکن است با ترمز ناگهانی خودروی جلویی، ورود عابر پیاده به مسیر یا بروز یک مانع غیرمنتظره همزمان شود.
خطر استفاده از تلفن همراه تنها به زمانی که گوشی در دست راننده قرار دارد محدود نمیشود؛ حتی مکالمه بدون در دست گرفتن تلفن نیز میتواند تمرکز ذهنی راننده را درگیر کند.
از سوی دیگر، خوردن و آشامیدن، استعمال دخانیات، تنظیم سیستم صوتی، جستوجوی وسایل داخل داشبورد و برداشتن اشیای افتاده روی کف خودرو نیز از رفتارهایی هستند که ممکن است کنترل و تمرکز راننده را کاهش دهند.
حواسپرتی؛ ترکیبی از سه عامل خطرناک
کارشناسان ایمنی ترافیک، حواسپرتی راننده را در سه گروه دیداری، دستی و ذهنی بررسی میکنند.
حواسپرتی دیداری زمانی اتفاق میافتد که راننده چشم خود را از مسیر برمیدارد؛ حواسپرتی دستی هنگامی رخ میدهد که یک یا هر دو دست از کنترل فرمان خارج میشود و حواسپرتی ذهنی زمانی شکل میگیرد که فکر و توجه راننده به موضوعی غیر از رانندگی اختصاص پیدا میکند.
ارسال پیام هنگام رانندگی نمونهای از رفتاری است که میتواند هر سه نوع حواسپرتی را بهصورت همزمان ایجاد کند.
به همین دلیل، تصور اینکه انجام یک فعالیت کوتاه یا استفاده از تجهیزات جانبی خودرو همیشه بیخطر است، تصوری نادرست خواهد بود.
صدای مردم؛ نگرانی از عادی شدن رفتارهای پرخطر
در گفتوگو با تعدادی از شهروندان ایلامی، استفاده از تلفن همراه هنگام رانندگی و بیتوجهی برخی رانندگان به شرایط مسیر از جمله رفتارهایی عنوان میشود که نگرانیهایی درباره ایمنی تردد ایجاد کرده است.
میتوانیم برای بخش مصاحبه مردمی از نامهای فرضی استفاده کنیم، اما باید روشن باشد که این اسامی و اظهارات، نمونههای ساختگیاند و نباید بهعنوان مصاحبه واقعی منتشر شوند.
مرادی، شهروند ایلامی میگوید: بارها در خیابان دیدهام رانندگانی هنگام حرکت با تلفن همراه صحبت میکنند یا پیامهای خود را بررسی میکنند. بعضیها تصور میکنند چند ثانیه نگاه کردن به گوشی مشکلی ایجاد نمیکند، اما همین لحظات ممکن است باعث یک تصادف جدی شود.
احمدی، راننده تاکسی نیز با اشاره به رفتارهای روزمره رانندگان اظهار میکند: غذا خوردن، سیگار کشیدن و برداشتن وسایل از داخل خودرو هنگام رانندگی، تمرکز راننده را کاهش میدهد. متأسفانه برخی افراد این رفتارها را عادی میدانند و تا زمانی که حادثهای رخ ندهد، به خطر آن توجه نمیکنند.
کریمی، شهروند ایلامی با تأکید بر مسئولیت سرنشینان خودرو میگوید: گاهی سرنشینان با درخواستهای متعدد یا صحبتهای غیرضروری تمرکز راننده را برهم میزنند. همه باید بدانیم که حفظ ایمنی فقط وظیفه راننده نیست و سرنشینان هم در این موضوع مسئولیت دارند.
محمدی، راننده مسیرهای برونشهری نیز خستگی و خوابآلودگی را از مشکلات مهم رانندگی میداند و معتقد است: بعضی رانندگان برای اینکه زودتر به مقصد برسند، حتی با وجود خستگی به مسیر ادامه میدهند؛ درحالیکه چند دقیقه استراحت میتواند از یک حادثه تلخ جلوگیری کند.
این دیدگاهها بر ضرورت توجه بیشتر به فرهنگ رانندگی و پرهیز از عادیسازی رفتارهای خطرناک تأکید دارد.
در کنار حواسپرتی، سرعت غیرمجاز و رعایت نکردن مقررات ایمنی نیز از عوامل مهم تهدیدکننده سلامت کاربران جاده محسوب میشوند.
سرهنگ کامران آرمان، سرپرست پلیس راه استان ایلام، در گفتگو با خبرنگار حادثه ایلام اظهار داشت خودروهایی که بیش از ۲۰ کیلومتر بالاتر از سرعت مجاز تعیینشده در هر محور حرکت کنند، از طریق سامانه هوشمند پلیس شناسایی میشوند و اطلاعات آنها بهصورت آنلاین در اختیار تیمهای گشتی قرار میگیرد.
وی با تأکید بر برخورد جدی با این تخلف، هدف از اجرای این طرح را پیشگیری از حوادث ناگوار، کاهش تلفات جادهای و صیانت از جان شهروندان عنوان کرده است.
آرمان همچنین در دوران مسئولیت خود در پلیس راهور استان ایلام، با اشاره به اهمیت استفاده از کمربند ایمنی، آن را یکی از سادهترین و مؤثرترین اقدامات برای حفاظت از جان راننده و سرنشینان دانسته و بر ضرورت فرهنگسازی در این زمینه تأکید کرده است.
این اظهارات نشان میدهد ارتقای ایمنی جادهها نیازمند مجموعهای از اقدامات پیشگیرانه، رعایت مقررات و اصلاح رفتارهای پرخطر رانندگان است.
در کنار استفاده از تلفن همراه و فعالیتهای جانبی، خستگی و خوابآلودگی نیز از عوامل مهم کاهش تمرکز رانندگان به شمار میروند.
رانندگی پس از ساعات طولانی کار، کمبود خواب، حرکت در ساعات پایانی شب و اصرار بر ادامه مسیر با وجود احساس خستگی، میتواند قدرت تصمیمگیری و سرعت واکنش راننده را کاهش دهد.
سرهنگ ایرج مظفری، رئیس وقت پلیس راه استان ایلام، در گفتگو با خبرنگار حادثه ایلام درباره خطر خستگی و خوابآلودگی رانندگان هشدار داده و توصیه کرده بود رانندگان پس از هر دو ساعت رانندگی، دستکم ۱۵ دقیقه استراحت کنند.
این توصیه بهویژه برای رانندگانی که مسیرهای طولانی برونشهری را طی میکنند اهمیت دارد؛ چراکه ادامه رانندگی در شرایط کاهش هوشیاری میتواند احتمال بروز خطا و وقوع حوادث را افزایش دهد.
اصرار برای رسیدن سریعتر به مقصد نباید جایگزین تصمیمگیری منطقی شود. توقف در مکانی امن و استراحت کافی، بخشی از مسئولیتپذیری راننده در قبال جان خود و دیگران است.
در استان ایلام نیز با توجه به تردد روزانه خودروها در محورهای شهری و برونشهری، توجه به رفتار رانندگان و رعایت اصول ایمنی اهمیت ویژهای دارد.
محورهای ارتباطی میان شهرستانها، مسیرهای کوهستانی و جادههای پرتردد استان شرایطی ایجاد میکنند که در آن هوشیاری راننده، رعایت فاصله ایمن و توجه به وضعیت مسیر نقش مهمی در پیشگیری از حوادث دارد.
در چنین شرایطی، کاهش تصادفات صرفاً با برخورد قانونی با متخلفان امکانپذیر نیست؛ بلکه اصلاح رفتارهای روزمره رانندگان، آموزش عمومی، فرهنگسازی و افزایش حساسیت جامعه نسبت به پیامدهای حواسپرتی نیز ضروری است.
انتظار میرود پلیس راه و پلیس راهور استان ایلام با تداوم آموزشهای عمومی، اطلاعرسانی درباره تخلفات و نظارت بر رفتار رانندگان، برنامههای پیشگیرانه خود را با تمرکز بیشتری بر عوامل انسانی حوادث دنبال کنند.
همچنین خانوادهها و سرنشینان خودرو باید در شکلگیری فرهنگ رانندگی ایمن نقشآفرینی کنند. راننده پیش از آغاز حرکت باید تماسهای ضروری خود را انجام دهد، مسیر را مشخص کند و وسایل موردنیاز را در دسترس قرار دهد تا در طول سفر نیازی به انجام فعالیتهای حواسپرتکننده نداشته باشد.
جاده جای انجام کارهای شخصی نیست
واقعیت این است که بسیاری از رفتارهای خطرناک پشت فرمان، نه از ناآگاهی کامل، بلکه از عادی شدن اشتباهات روزمره ناشی میشوند. رانندهای که برای پاسخ دادن به یک پیام چند ثانیه چشم از مسیر برمیدارد یا برای خوردن غذا کنترل خودرو را با یک دست ادامه میدهد، ممکن است تصور کند اتفاق خاصی رخ نخواهد داد؛ اما ایمنی جاده بر پایه احتمال و خوششانسی بنا نشده است.
پیشگیری از حوادث رانندگی نیازمند تغییر همین نگرش است؛ اینکه هر راننده بداند مسئولیت او تنها کنترل خودرو نیست، بلکه حفظ جان سرنشینان و احترام به حقوق سایر کاربران جاده نیز بخشی از وظیفه اوست.
هیچ تماس تلفنی، پیامک، وعده غذایی یا عجلهای ارزش به خطر انداختن جان انسانها را ندارد. گاهی آنچه راننده تنها چند ثانیه بیتوجهی تصور میکند، میتواند آغاز حادثهای باشد که پیامدهای آن برای چندین خانواده تا سالها باقی بماند.
جاده جای انجام کارهای شخصی نیست؛ چند ثانیه تمرکز میتواند تفاوت میان یک سفر ایمن و حادثهای جبرانناپذیر باشد.
انتهای پیام/ محمد سعادتی





