یادداشت | محمد سعادتی خبرنگار حادثه ایلام؛ حوالی ساعت ۱۰:۳۷ روز یکشنبه ۱۲ مهرماه، ریزش بتن‌ریزی راه‌پله یک ساختمان در بلوار صدوقی، خیابان الهیه، کوچه الهیه ۷، سه کارگر را مصدوم کرد.
پس از اعلام حادثه، دو دستگاه آمبولانس اورژانس ۱۱۵ ایلام به محل اعزام شدند. یکی از مصدومان پس از دریافت خدمات درمانی در محل، نیازی به انتقال به بیمارستان نداشت و دو کارگر ۵۰ و ۶۰ ساله نیز که دچار تروماهای متعدد شده بودند، برای ادامه درمان به بیمارستان امام خمینی(ره) ایلام منتقل شدند.
اما این حادثه را نمی‌توان تنها در تعداد مصدومان و انتقال آنها به بیمارستان خلاصه کرد.
وقتی در یک کارگاه ساختمانی اصول ایمنی رعایت نمی‌شود، سؤال اصلی دیگر این نیست که «چرا حادثه رخ داد؟»؛ سؤال این است که چرا باید اجازه داد شرایط ناایمن به مرحله‌ای برسد که کارگر هزینه آن را با جان و سلامت خود پرداخت کند؟
کارگر در کارگاه ساختمانی باید آخرین حلقه زنجیره خطر باشد، نه اولین قربانی بی‌توجهی به ایمنی.
بتن‌ریزی، اجرای راه‌پله و فعالیت در ارتفاع، شوخی‌بردار نیست. این مراحل نیازمند رعایت دقیق الزامات فنی، استفاده از تجهیزات مناسب و نظارت مستمر است. وقتی اصول ایمنی نادیده گرفته می‌شود، یک اشتباه یا یک نقص کوچک می‌تواند در چند ثانیه به سقوط، مصدومیت و حتی مرگ منجر شود.
حادثه امروز نشان داد که ایمنی نباید فقط در زمان بازرسی، هنگام صدور مجوز یا بعد از وقوع حادثه مورد توجه قرار گیرد. ایمنی باید بخشی از فرآیند روزانه کارگاه باشد؛ از آماده‌سازی محل و تجهیزات گرفته تا اجرای عملیات و حضور کارگران.
مسئولیت این وضعیت را نیز نمی‌توان صرفاً متوجه کارگر دانست.
کارگری که برای تأمین معاش خود در کارگاه فعالیت می‌کند، الزاماً تصمیم‌گیرنده درباره نحوه اجرای عملیات، کیفیت تجهیزات یا شرایط ایمنی محل نیست. کارفرما، پیمانکار، ناظر و مسئول ایمنی باید پیش از شروع کار، خطرها را شناسایی و شرایط ناایمن را برطرف کنند.
اگر تجهیزات مناسب نیست، کار نباید ادامه پیدا کند.
اگر شرایط اجرای عملیات ایمن نیست، باید متوقف شود.
و اگر نظارت کافی وجود ندارد، نمی‌توان انتظار داشت که صرفاً با توصیه به کارگران، حوادث کاهش پیدا کند.
یکی از مشکلات جدی در حوزه حوادث کار این است که گاهی پس از وقوع حادثه، همه به دنبال علت و مقصر می‌گردند؛ در حالی که بخش مهم‌تر ماجرا باید پیش از حادثه اتفاق افتاده باشد.
بازرسی باید پیشگیرانه باشد، نه واکنشی.
نباید منتظر ماند تا کارگری سقوط کند، مصدوم شود یا جان خود را از دست بدهد و سپس درباره ضرورت رعایت اصول ایمنی صحبت کنیم.
روز یکشنبه سه کارگر مصدوم شده‌اند. دو خانواده باید نگران وضعیت عزیزانشان باشند و دو کارگر نیز برای ادامه درمان در بیمارستان هستند.
اینها فقط اعداد یک گزارش حادثه نیستند؛ سه انسان هستند که می‌توانستند امروز بدون آسیب از کارگاه خارج شوند و به خانه برگردند.
اگر عدم رعایت اصول ایمنی در وقوع این حادثه نقش داشته است، باید این موضوع جدی گرفته شود؛ نه فقط برای تعیین مسئولیت، بلکه برای اینکه همان نقص دوباره در کارگاه دیگری تکرار نشود.
مسئولان مربوط باید بررسی کنند که چرا اصول ایمنی رعایت نشده، چه کسی وظیفه نظارت داشته و چرا پیش از وقوع حادثه، شرایط ناایمن اصلاح نشده است.
ایمنی نباید هزینه‌ای اضافی در ساخت‌وساز تلقی شود و نباید زمانی اهمیت پیدا کند که کارگری مصدوم شده باشد.
ساختمانی که با حذف ایمنی ساخته شود، هرچقدر هم محکم به نظر برسد، نمی‌تواند هزینه انسانی بی‌توجهی به جان کارگران را توجیه کند.
کارگر برای ساختن شهر کار می‌کند؛ وظیفه همه این است که شرایطی فراهم کنند تا او سالم از کارگاه خارج شود و به خانه برگردد.
حادثه امروز باید یک هشدار باشد؛ اگر اصول ایمنی نادیده گرفته شوند، حادثه بعدی ممکن است فقط یک مصدومیت نباشد.
